Cuối tuần nào mình cũng dọn một góc sân nhà ở Gò Vấp bày bán mấy món đồ cũ còn dùng tốt, từ quần áo secondhand đến ít đồ gia dụng không dùng nữa, tính ra cũng được hơn một năm, mỗi buổi chợ bán được chừng 15 đơn. Hồi mới bán, có chị khách hỏi VietQR là gì mà thấy dán khắp các sạp xung quanh, mình cũng ngớ ra vì trước giờ chỉ nhận tiền mặt. Tò mò quá nên về nhà lục lại mới hiểu ra đây chính là cái giúp gian hàng nhỏ như mình khỏi phải thối tiền lẻ liên tục. Đỡ hẳn một khâu.
VietQR là gì và vì sao dân bán đồ cũ nên biết
Nói ngắn gọn thì VietQR là một chuẩn mã QR chung do các ngân hàng Việt Nam cùng thống nhất, quét bằng app ngân hàng bất kỳ trong số hơn 30 ngân hàng là ra đúng thông tin tài khoản nhận tiền, dễ hiểu hơn mình tưởng. Mã này ghi sẵn mã ngân hàng, số tài khoản, có khi cả số tiền và nội dung, mã hoá thành một hình vuông đen trắng quen mắt. Trước đây bán đồ cũ ngoài chợ trời, mình toàn đọc số tài khoản cho khách gõ tay, sai một số là mất công tra lại cả buổi. Rất mệt mỗi lần vậy. Giờ chỉ cần một tấm bảng nhỏ để trên bàn, khách tự lấy điện thoại ra quét là xong trong vài giây.
Nhóm khách mua đồ cũ ở chỗ mình phần lớn là sinh viên với người đi làm ghé qua giờ tan tầm, tầm 17 giờ đến 19 giờ là đông nhất, ai cũng quen thao tác quét mã hơn là cầm tiền mặt lẻ. Có bữa đông khách, ba người cùng đứng chờ thanh toán một lúc mà mình chỉ có một cuốn sổ tay ghi nợ tạm, rối banh không biết ai đã trả ai chưa. Từ hôm biết tới VietQR là gì và cách hoạt động, mình mới thấy tiếc vì sao không tìm hiểu sớm hơn. Giá mà biết từ năm ngoái thì đỡ biết bao nhiêu lần lục ví tìm tiền lẻ.
Từ mã tĩnh in giấy đến mã VietQR động cho mỗi đơn
Bảng mã QR ngân hàng mình dùng lúc mới bán là loại tĩnh, in một lần rồi ép nhựa dán lên bàn gỗ. Loại này chỉ có số tài khoản với tên mình, còn số tiền thì khách phải tự gõ vào điện thoại trước khi bấm chuyển. Cái dở là gõ nhầm hoài. Có lần khách mua hai món tổng cộng 85.000 đồng nhưng bấm nhầm thành 8.500 đồng, hai bên đứng cãi qua lại gần 10 phút mới ra vấn đề, khách ngại quá nên chuyển bù thêm cho đủ, mất cả buổi bán hàng chỉ vì lo giải thích.
Sau đận đó mình mới để ý tới cách làm mã động, tức là mỗi lần bán một món thì tạo riêng một mã QR ngân hàng có sẵn đúng số tiền, khách chỉ việc quét và bấm xác nhận, không phải gõ số nào cả. Tra thử công cụ tạo mã QR ngân hàng của MONA Pay chạy ngay trên trình duyệt điện thoại, chọn ngân hàng, nhập số tài khoản với số tiền là ra mã liền trong khoảng 1 phút, không cần cài thêm ứng dụng nào. Nhanh gọn hẳn so với cách cũ.
Cách mình dùng mã QR ngân hàng cho gian hàng cuối tuần
Bây giờ mỗi lần khách chốt món đồ, mình nhập đúng số tiền vào công cụ tạo mã ngân hàng trên điện thoại, đưa màn hình cho khách quét là xong, không tốn thêm thao tác nào khác. Với người bán nhỏ lẻ như mình, tiền vẫn về thẳng tài khoản ngân hàng cá nhân, không phải nộp vào một ví trung gian nào rồi mới rút ra. Không ai giữ tiền hộ mình cả. Cứ bán được món nào là có tiền món đó ngay trong tài khoản trong vòng chưa tới 1 phút, không phải chờ đối soát cuối ngày như hồi trước.
Bữa nào đông khách, mình tạo liên tiếp 4 đến 5 mã trong vòng chưa đầy 5 phút mà không lộn số tiền của ai với ai, vì mỗi mã đã gắn sẵn đúng số tiền của món đó. Trước đây làm bằng sổ tay ghi nợ tạm, một buổi chợ mất cả tiếng đối chiếu lại xem ai trả đủ chưa, giờ thì khỏi cần cuốn sổ đó nữa.
Hai điểm mình thấy chưa ưng khi dùng thử
Công cụ này dùng ổn nhưng vẫn còn vài chỗ khiến mình chưa thật ưng. Đầu tiên là mỗi lần tạo mã mới, mình vẫn phải tự gõ lại số tài khoản ngân hàng mỗi khi mở trình duyệt trên máy khác, vì công cụ chạy trên web chứ chưa có app lưu sẵn thông tin cho người bán vãng lai như mình, hơi mất công mỗi lần đổi máy. Với một tiệm ổn định thì nối tài khoản một lần là dùng luôn, nhưng bán dạo cuối tuần đổi máy đổi chỗ tới 3 lần một tháng thì hơi bất tiện.
Điểm thứ hai là nếu muốn dùng tính năng báo có tự động qua tin nhắn khi mở tài khoản ảo riêng, gói miễn phí chỉ cho 500 giao dịch mỗi tháng. Với gian hàng nhỏ như mình thì dư dùng, nhưng nghe mấy shop bán đồ cũ quy mô lớn hơn, chạy hàng trăm đơn một tháng thì phải trả từ 99.000 đồng mỗi tháng mới đủ hạn mức. Với người mới tập bán như mình thì gói miễn phí này đã đủ xài thoải mái, chưa cần nghĩ tới chuyện trả phí.
Quét mã tại quầy khác gì đặt hàng online
Ở quầy trực tiếp, cái hay của VietQR là khách nhìn thấy hàng, cầm thử, ưng thì quét trả tiền ngay tại chỗ, không cần đăng ký tài khoản gì thêm. Còn với người bán đồ cũ online qua trang cá nhân hay nhóm chợ trên Facebook có cả nghìn thành viên, cách này cũng dùng được, chỉ cần chụp mã gửi qua tin nhắn là khách quét trả từ xa. Tuy vậy, bán trực tiếp vẫn chắc ăn hơn vì mình nhìn thấy khách quét xong ngay lúc đó trong vài giây, khỏi đợi cả buổi mới biết có tiền hay chưa. Bán online thì đôi khi phải đợi khách báo lại mới yên tâm gói hàng gửi đi.
Nhiều gian hàng đồ cũ quanh khu mình ở cũng đang chuyển dần qua cách này, thấy treo bảng mã QR ngân hàng nhiều hơn hẳn so với khoảng 2 năm trước. Cứ hỏi ra thì ai cũng bảo lý do đơn giản là đỡ phải mang theo nhiều tiền lẻ để thối cho khách, tiện hơn hẳn cách cũ.
Vài lưu ý nhỏ khi mới tập quét mã ngân hàng
Nếu mới bắt đầu bán hàng nhỏ và định tìm hiểu VietQR là gì để áp dụng, mình nghĩ nên thử với mã tĩnh trước để quen tay trong tuần đầu, sau đó mới chuyển sang mã động khi lượng khách đông hơn. Cứ từ từ. Nhớ kiểm tra đúng số tài khoản trước khi in bảng, vì in sai một số là phải bỏ tiền in lại từ đầu, tốn thêm khoảng 20.000 đồng tiền in ấn không đáng.
Một điều mình rút ra sau hơn 6 tháng bán hàng cuối tuần là khách trẻ giờ gần như không mang tiền mặt, cứ có mã quét là mua liền, không cần hỏi thêm gì cả. Tuần sau mình định thử tạo thêm vài mã cho từng loại đồ khác nhau, xem có dễ theo dõi doanh thu hơn cách gộp chung một mã như hiện tại không. Nếu ổn thì mình sẽ rủ thêm mấy chị bán cùng khu chợ đồ cũ dùng chung cách này, đỡ cảnh ai cũng ôm một cọc tiền lẻ ra chợ mỗi cuối tuần.