Đi Làm Bằng Xe Đạp Đang Thành Trào Lưu, Nhưng Bắt Đầu Từ Đâu Cho Đúng?
Chọn xe đạp cũ để đi làm nghe có vẻ đơn giản, nhưng phần lớn người mới đều loay hoay ngay từ bước đầu. Sáng thứ Hai ở bãi giữ xe công ty chúng tôi, số xe đạp đậu đã đông hơn hẳn hai năm trước. Nhiều đồng nghiệp mới bắt đầu đạp đi làm, và câu hỏi đầu tiên họ đặt ra thường là nên mua xe mới hay xe cũ.
Giá xăng tăng, đường kẹt xe giờ cao điểm khiến không ít người chuyển sang đạp xe cho gần chỗ làm. Vừa khỏe người, vừa đỡ tốn kém. Xu hướng này không phải nhất thời. Tuy vậy, đứng trước quyết định mua xe, đa số vẫn chưa biết bắt đầu từ đâu. Họ muốn một chiếc xe đủ bền để đi mỗi ngày, nhưng cũng không muốn bỏ ra quá nhiều tiền khi chưa chắc mình sẽ gắn bó lâu dài.
Mua một chiếc xe đạp mới đủ tốt để đi làm hằng ngày có thể tốn vài triệu đồng. Đó là khoản không nhỏ, nhất là khi bạn chưa biết mình có kiên trì được không. Nhiều người bỏ cuộc chỉ sau vài tuần vì trời nắng gắt, vì quãng đường xa hơn dự kiến, hoặc đơn giản vì chưa quen với việc đạp xe. Khi ấy, chiếc xe mới coi như đã phí một khoản tiền.
Cũng có người ngại xe cũ vì sợ mua phải xe hỏng, hoặc xe được tân trang bên ngoài để che lỗi bên trong. Nỗi lo này không vô lý. Nếu không biết cách kiểm tra thì rủi ro hoàn toàn có thật, và đó cũng là lý do bài viết này tập trung vào những việc cụ thể bạn cần làm trước khi trả tiền.
Chúng tôi từng gặp một bạn nhân viên mới mua vội chiếc xe đạp cũ ngoài chợ, ham rẻ nên không kiểm tra kỹ. Đạp được hai hôm thì gãy trục giữa. Bạn phải dắt bộ hơn một cây số để tìm chỗ sửa, lại còn trễ giờ làm. Chúng tôi kể câu chuyện này không phải để khuyên bạn tránh xe cũ. Mua xe đạp cũ vẫn ổn, miễn là bạn biết nhìn vào đâu trước khi trả tiền.
Vì Sao Người Mới Nên Bắt Đầu Với Một Chiếc Xe Đạp Cũ
Lợi thế đầu tiên là chi phí. Một chiếc xe đạp cũ còn tốt thường chỉ bằng một phần ba đến một phần tư giá xe mới cùng loại. Số tiền tiết kiệm được có thể dùng để mua mũ bảo hiểm, đèn xe và khóa chống trộm. Những món này nhiều khi quan trọng không kém chính chiếc xe, nhất là khi bạn đi trên đường đông và phải dừng đỗ ở những nơi không có người trông.
Lợi thế thứ hai thì ít người nghĩ tới: bạn được thử trước khi cam kết. Xe đạp có nhiều kiểu dáng, từ xe thể thao khung nhẹ, xe bánh nhỏ gọn cho đến xe địa hình bánh to bám đường. Mỗi kiểu lại hợp với một loại quãng đường khác nhau. Mua xe cũ rồi nhận ra chọn sai kiểu thì bán lại cũng không lỗ nhiều. Còn nếu mua xe mới mà chọn sai, bạn gần như chắc chắn chịu thiệt ngay từ tháng đầu.
Sai lầm chúng tôi thấy hay gặp nhất là chọn theo giá rẻ nhất. Nhiều người bỏ qua việc chiếc xe có hợp với quãng đường mình đi hay không. Nếu đường đi làm có nhiều đoạn dốc mà lại chọn xe bánh nhỏ, việc đạp sẽ rất đuối sức, nhất là buổi sáng khi bạn đã thấm mệt trước khi đến nơi. Mẹo đơn giản là trước khi đi tìm xe, hãy hình dung lại quãng đường thường ngày, ước lượng có bao nhiêu đoạn dốc và đoạn gồ ghề. Từ đó mới chọn được kiểu xe phù hợp.
Nguyên tắc thử trước khi đầu tư lớn không chỉ áp dụng cho xe đạp. Đồ gia dụng cũ hay nội thất cũ cũng vậy: cứ dùng thử đã, quen tay rồi hãy tính chuyện đầu tư món xịn hơn. Trước đây chúng tôi có viết riêng một bài về cách chọn mua đồ gia dụng cũ sao cho không dính hàng kém chất lượng. Bạn có thể đọc thêm để áp dụng những nguyên tắc tương tự khi đi tìm đồ cũ nói chung.
Tiêu Chí Chọn Mua Xe Đạp Cũ Phù Hợp Với Người Mới
Khi đã hiểu lý do, giờ là phần khó hơn: đứng trước một chiếc xe đạp cũ thì nên kiểm tra chỗ nào trước? Dựa trên nhiều lần đi cùng đồng nghiệp chọn xe, chúng tôi rút ra ba nhóm tiêu chí dưới đây, và nên đi theo đúng thứ tự.
Khung Xe, Phanh Và Líp: Ba Thứ Không Nên Xuề Xòa
Khung xe giống như bộ xương của chiếc xe. Hãy đưa tay dọc theo ống khung để tìm vết nứt, vết hàn lại hay vết gỉ ăn sâu. Bạn nên chú ý nhất vào các mối nối gần trục giữa và cổ phuộc, đây là những chỗ chịu lực nhiều nhất khi đạp. Khung đã nứt rồi được hàn lại có thể trông vẫn đẹp, nhưng khả năng chịu lực kém hẳn, đạp mạnh có ngày gãy giữa đường.
Phanh là bộ phận quyết định độ an toàn, không nên tiết kiệm ở chỗ này. Hãy bóp thử cả hai phanh và cảm nhận độ ăn, độ trễ. Nếu phanh nhả chậm hoặc kêu ken két, thường là má phanh đã mòn hoặc dây phanh bị chùng. Bạn cần thay trước khi chạy ra đường đông.
Líp xe là cụm bánh răng nhỏ gắn ở bánh sau, ăn khớp với xích để truyền lực đạp. Líp mòn khiến xích dễ trượt, nhất là khi lên dốc. Trước khi chốt mua, chúng tôi luôn khuyên đạp thử ít nhất năm phút. Nếu xe có số thì hãy sang số thử, để cảm nhận líp còn ăn khớp tốt hay không.
Khi kiểm tra, bạn có thể đối chiếu nhanh theo các điểm sau:
- Khung không nứt, không gỉ sâu, mối hàn cũ phải chắc chắn.
- Phanh bóp có lực, không trễ, không phát ra tiếng lạ.
- Líp và xích không trượt khi đạp mạnh.
- Lốp còn gai, không nứt chân chim, vành không vênh.
Sai lầm hay gặp nhất là chỉ nhìn lớp sơn còn mới, còn bóng rồi quyết định mua luôn. Sơn đẹp không nói lên điều gì về khung hay phanh bên trong. Mẹo của chúng tôi là mang theo một chiếc đèn pin nhỏ, soi kỹ gầm khung và trục giữa trước khi thương lượng giá.
Giá Tham Khảo Và Việc Cần Làm Ngay Sau Khi Mua
Về giá, một chiếc xe đạp cũ còn tốt, khung không sứt mẻ, phanh và líp còn dùng ổn thường dao động khoảng tám trăm nghìn đến hai triệu rưỡi, tùy hãng và đời xe. Nếu xe rẻ hơn hẳn mặt bằng chung thì thường có lý do: khung có thể đã qua sửa chữa, hoặc các phụ tùng sắp phải thay. Đừng chỉ nhìn giá thấp mà quên tính khoản tiền sửa chữa phát sinh sau đó.
Mua xong cũng đừng vội đi làm ngay ngày hôm sau. Hãy tra thêm chút dầu vào xích, bơm lại lốp đúng áp suất, siết lại ốc yên và ốc ghi đông. Vài thao tác nhỏ này giúp xe chạy êm hơn rõ rệt. Bạn cũng có cơ hội phát hiện thêm lỗi mà người bán chưa kịp nói.
Kích Thước Phải Vừa Dáng Người, Không Chỉ Nhìn Đẹp
Dù chiếc xe cũ còn tốt cỡ nào, nếu sai kích thước thì vẫn không dùng lâu được. Yên quá cao hoặc quá thấp so với chiều cao người đạp sẽ khiến đầu gối đau chỉ sau vài buổi. Khung quá dài buộc bạn phải rướn người, dễ mỏi vai và cổ tay.
Một đồng nghiệp của chúng tôi từng mua chiếc xe thể thao rất đẹp với giá hời, nhưng khung được thiết kế cho người cao trên mét bảy. Bạn ấy cao mét sáu, đạp được ba hôm đã đau lưng và phải bán lại với mức lỗ gần một nửa. Trước khi mua, hãy thử đứng dạng chân qua khung. Khoảng hở giữa đáy yên và đũng quần nên còn chừng hai đến ba đốt ngón tay.
Nhiều người tin lời người bán rằng “size này ai đi cũng vừa” mà không tự ướm thử. Đây là sai lầm phổ biến nhất khi chọn xe cũ. Chúng tôi khuyên bạn nên mang theo giày đi làm thường ngày khi thử xe, rồi đạp vòng quanh khu vực bán ít nhất năm phút. Cảm nhận xem tư thế ngồi có thoải mái không, sau đó mới quyết định.
Về nơi tìm mua, có ba lựa chọn quen thuộc là chợ đồ cũ khu vực, hội nhóm mua bán trên mạng, hoặc cửa hàng chuyên xe đạp cũ. Mỗi nơi có điểm lợi riêng. Mua ở cửa hàng thường được bảo hành ngắn hạn. Mua qua hội nhóm thường rẻ hơn, nhưng bạn phải tự kiểm tra kỹ hơn. Chúng tôi cũng từng so sánh khá chi tiết việc nên mua đồ cũ tại cửa hàng thrift hay mua online, và nguyên tắc đó áp dụng được cho việc tìm xe đạp cũ.
Chọn Đúng Xe Ngay Từ Đầu, Đường Đi Làm Sẽ Nhẹ Nhàng Hơn
Xe đạp cũ không phải là lựa chọn tạm bợ. Miễn là bạn biết kiểm tra khung, phanh, líp và chọn đúng kích thước theo dáng người, nó hoàn toàn có thể trở thành phương tiện đi làm đáng tin cậy. Bỏ ra thêm mười đến mười lăm phút xem xét kỹ trước khi trả tiền sẽ giúp bạn tránh được cả tháng sửa chữa vặt, cũng như cảnh vừa mua đã phải bán lỗ vì chọn sai.
Nếu đây là lần đầu bạn mua đồ cũ nói chung, không riêng xe đạp, bạn có thể đọc thêm bài chúng tôi viết về cách chọn mua sản phẩm và dịch vụ khi ra riêng. Những nguyên tắc chung trong đó sẽ hữu ích khi bạn bắt đầu sắm sửa cho cuộc sống tự lập. Còn với chiếc xe đạp đi làm đầu tiên, cứ chọn cẩn thận một lần, rồi yên tâm đạp mỗi sáng.